Coraz więcej polskich firm dostrzega potencjał sztucznej inteligencji, choć wiele z nich nadal ma trudności z przekształceniem go w realne działania. Najnowsze badanie, przeprowadzone w ramach projektu Bilans Kapitału Ludzkiego, pokazuje podejście firm do wdrażania AI. Badanie to ujawnia również, gdzie AI jest już stosowana, jakie bariery napotykają przedsiębiorstwa. Co więcej, wskazuje na kluczowe kompetencje niezbędne w erze cyfrowej transformacji.
Badanie jakościowe ujawniło, że sztuczna inteligencja znajduje zastosowanie w pięciu głównych obszarach:
- obsłudze klienta,
- sprzedaży,
- rozwoju produktów i usług,
- planowaniu/logistyce,
- zarządzaniu ryzykiem.
– Badani przedsiębiorcy najchętniej wdrażają AI w procesach powtarzalnych, łatwych do standaryzacji i niewymagających skomplikowanego nadzoru – mówi Robert Zakrzewski z Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. – Firmy podkreślają, że AI najlepiej sprawdza się tam, gdzie człowiek wykonuje czasochłonne, rutynowe zadania – dodaje.
O czym świadczy takie podejście?
– To pokazuje, że bardzo minimalizujemy jeszcze ryzyka. Powtarzalne, rutynowe, nieskomplikowane, ale czasochłonne zadania – to na tym uczą się polskie firmy. Nie eksperymentujemy jeszcze za często w obszarach, które jawią się jako bardziej ryzykowne. Ciekawe jest też to, że firmy z blizniaków bez AI dostrzegają mniej możliwości wdrożeń i mniej potencjalnych korzyści, co wynika z ograniczeń w wiedzy. A jak nie wiedzą, nie mają motywacji do próbowania – dodaje Anna Szczucka z Centrum Ewaluacji i Analiz Polityk Publicznych UJ.
Kto już korzysta ze sztucznej inteligencji?
Spośród badanych firm największy postęp w zakresie wdrażania narzędzi AI widać w dużych i średnich przedsiębiorstwach. To organizacje dysponujące zespołami IT i budżetami, które pozwalają budować zintegrowane z systemami zarządczymi działającymi w firmach rozwiązania. Przebadane mikro i małe firmy sięgają najczęściej po gotowe aplikacje typu plug&play takie jak chatboty, narzędzia do automatyzacji marketingu czy analizy danych. Ich zaletą jest niska bariera wejścia – zarówno finansowa, jak i technologiczna.
AI jako wsparcie i inspiracja
Firmy, które już korzystają z AI, wskazują na konkretne korzyści:
- oszczędność czasu,
- poprawę efektywności,
- odciążenie pracowników od żmudnych zadań,
- lepsze dopasowanie produktów i usług do potrzeb klientów.
Dla wielu z nich sztuczna inteligencja staje się nie tylko narzędziem operacyjnym, lecz także źródłem inspiracji do tworzenia nowych rozwiązań czy eksplorowania danych. W niektórych przypadkach, wdrożenie sztucznej inteligencji przyczyniło się do zmiany kultury organizacyjnej. Dzięki temu, nastąpiło przyspieszenie cyfryzacji. Co więcej, zespoły stały się bardziej otwarte na eksperymentowanie z nowymi modelami pracy.
– Sztuczna inteligencja to dziś nie tylko zaawansowana technologia, ale przede wszystkim katalizator zmiany sposobu myślenia o procesach i organizacji pracy. W firmach, które aktywnie i refleksyjnie wdrażają te rozwiązania, obserwuje się wzrost innowacyjności oraz gotowości do uczenia się i zdolności adaptacyjnych – mówi Anna Szczucka z Centrum Ewaluacji i Analiz Polityk Publicznych UJ.
W zależności od branży firmy zauważają różne korzyści:
- dostosowanie do oczekiwań klientów (m.in. medycyna, IT/OT, finanse, budownictwo),
- poprawa jakości produktów i usług (handel, marketing, life sciences),
- wpisanie się w trendy technologiczne (transport, logistyka, IT/OT).
Co powstrzymuje firmy przed wdrożeniem sztucznej inteligencji?
Choć badani przedsiębiorcy, którzy jeszcze nie wdrożyli rozwiązań opartych na AI, dostrzegają ich potencjał, to wielu z nich nie wie, od czego zacząć jej wdrażanie w firmie. Główne bariery to:
- brak wiedzy o dostępnych narzędziach,
- obawy o bezpieczeństwo danych,
- niepewność co do odpowiedzialności za błędy AI,
- niedopasowana infrastruktura IT,
- brak kompetencji cyfrowych i trudności w pozyskaniu specjalistów.
– Część badanych przedsiębiorców dostrzega potencjał AI i wie, że można ona im pomóc w różnych aspektach działalności. Brakuje im jednak wiedzy, jak i od czego zacząć – komentuje Iwona Krysińska z Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.
Jaki jest klucz do wdrożeń? Kompetencje i edukacja
Wyniki badania podkreślają wagę kompetencji, takich jak:
- umiejętność komunikowania się z AI (np. prompt engineering),
- analityka danych,
- elastyczność i zdolność adaptacji,
- umiejętność doboru odpowiednich narzędzi do potrzeb firmy.
Firmy, które już korzystają z AI, znacznie lepiej oceniają swoje kompetencje cyfrowe niż te, które jeszcze nie podjęły takich działań.
Czy jesteśmy gotowi?
Nowe technologie redefiniują sposób działania firm niezależnie od ich wielkości. Aby skorzystać z potencjału AI, firmy w Polsce muszą inwestować w narzędzia oraz przede wszystkim w ludzi i kompetencje. Trwa kolejny etap badania, czyli badanie ilościowe. Pozwolą one uszczegółowić i poszerzyć zakres wiedzy zdobytej na poprzednich etapach badania oraz przeprowadzić analizy na poziomie ogółu przedsiębiorstw reprezentujących wytypowane do badania branże (mające największy potencjał wykorzystania AI).
Dane pochodzą z badania jakościowego, którego częścią były pogłębione wywiady z 25 parami bliźniaczych firm (o zbliżonej charakterystyce, m.in. tej samej branży i wielkości, z których jedna wykorzystuje AI, a druga nie, podobnej skali i branży – jedna korzystająca z AI, druga jeszcze nie). Przeprowadzono ponad 50 wywiadów z przedstawicielami zarządów firm, dyrektorami IT, właścicielami przedsiębiorstw, czyli kluczowymi osobami w firmach.
O badaniu:
Badanie zostało zrealizowane w ramach tematycznego modułu projektu Bilans Kapitału Ludzkiego AI – inicjatywy Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości i Uniwersytetu Jagiellońskiego. To jedno z największych źródeł danych o rynku pracy w Polsce, prowadzone od 2009 roku. Projekt łączy badania przekrojowe i tematyczne, odpowiadające na aktualne wyzwania rynku i gospodarki.