Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) zaplanowało na 2026 rok 40 naborów wniosków w konkursach. To inwestycja w przełomowe technologie, które odpowiadają na najważniejsze wyzwania Polski i Europy. Na programy, adresowane przede wszystkim do innowacyjnego biznesu i nauki, przeznaczony jest budżet ponad 4 mld złotych. Finansowanie pochodzi z Funduszy Europejskich, środków krajowych oraz międzynarodowych mechanizmów wsparcia.
– Skupiamy się na obszarach o największym potencjale wzrostu, a zarazem wpływu na jakość życia obywateli. Zgodnie ze strategią NCBR na lata 2025–2030, stawiamy przede wszystkim na cztery filary: zdrowie publiczne i biotechnologie, cyfryzację i głębokie technologie, innowacje wspierające transformację energetyczną oraz obronność i bezpieczeństwo. Właśnie te sektory będą kształtować rozwój gospodarek przyszłości – podkreśla prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. – Nie oznacza to braku wsparcia dla pozostałych sektorów gospodarki – serdecznie zapraszam reprezentantów wszystkich dziedzin do zapoznania się naszą szeroką ofertą.
Portfolio Narodowego Centrum Badań i Rozwoju uwzględnia znane już rynkowi formaty, ale także odświeżone wersje programów, jak i zupełnie nowe narzędzia wsparcia.
Nowoczesna gospodarka NCBR
Lwia część środków przeznaczonych na wsparcie nowoczesnego biznesu, współpracy nauki i przemysłu oraz rozwoju technologii krytycznych pochodzi z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki. To właśnie dzięki temu instrumentowi prowadzone są nabory w ramach Ścieżki SMART, STEP, Seal of Excellence czy INNOSTART.
– W tym roku proponujemy przedsiębiorcom odświeżony format naszej flagowej, horyzontalnej Ścieżki SMART – to m.in. uproszczone procedury i możliwość realizacji prac badawczo-rozwojowych w ramach technologii podwójnego zastosowania. Planujemy realizację trzech naborów wniosków – już w lutym dla pojedynczych dużych firm, a w marcu i lipcu dla konsorcjów łączących podmioty biznesowe z jednostkami naukowymi – tłumaczy Karolina Lesyng, dyrektor Działu Dotacji Krajowych i Funduszy UE w NCBR.
NCBR będzie kontynuowało wsparcie w ramach inicjatywy STEP. Mianowicie jest to Platforma na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy. Instrument ten chce wzmocnić suwerenność technologiczną UE. Ponadto ma on zwiększyć jej konkurencyjność. Dzięki temu program ograniczy zależności od rynków zewnętrznych. W efekcie zadba on o odporność na globalne kryzysy. STEP ma także na celu wspieranie rozwoju lub wytwarzania technologii krytycznych w Unii Europejskiej. Oprócz tego inicjatywa ta chroni i wzmacnia łańcuchy wartości w konkretnych obszarach technologicznych. Unia Europejska uznaje je za strategiczne dla swojego funkcjonowania.
– Od marca będziemy ogłaszać tegoroczne nabory w ramach tego instrumentu – w obszarach DIGITAL i DEEPTECH, CLEANTECH oraz BIOTECH. Łączny budżet na ten cel to 900 mln zł. Dodatkowo realizujemy także nabór STEP IPCEI Med4Cure – dodaje Karolina Lesyng.
Kolejny program – INNOSTART – pomoże mikro-, małym i średnim firmom, które są absolwentami programu Innovation Coach, rozpocząć działalność badawczo-rozwojową. Obejmuje on finansowanie doradztwa specjalistycznego, realizację pierwszego projektu B+R finansowanego ze środków Unii Europejskiej, organizację warsztatów i konferencji oraz intensywną promocję działań innowacyjnych. Do 26 lutego br., do godz. 16:00 NCBR prowadzi pierwszy z trzech zaplanowanych naborów wniosków w INNOSTART.
Innowacyjne zamówienia publiczne NCBR
Oferta NCBR w ramach FENG jest jeszcze bogatsza dzięki doświadczeniu w prowadzeniu zamówień przedkomercyjnych (PCP). Faktycznie, Centrum zaczęło wdrażać tę metodę blisko 10 lat temu. W ten sposób poszukiwano nowych sposobów finansowania innowacji. Dotychczas przeprowadzono już kilkanaście pełnoskalowych postępowań PCP. Ponadto kolejne z nich są właśnie w przygotowaniu. Mechanizm ten umożliwia tworzenie skutecznych rozwiązań. Precyzyjnie odpowiadają one na zidentyfikowane potrzeby publicznych zamawiających. Przy tym utrzymano pełną konkurencję alternatywnych podejść technologicznych. Realizowany jest projekt niekonkurencyjny pt. „Innowacyjne zamówienia publiczne”. Jego celem jest wspieranie prac badawczo-rozwojowych o istotnym znaczeniu społeczno-gospodarczym. Dlatego NCBR planuje uruchomienie co najmniej 15 zamówień przedkomercyjnych. Przeznaczono na to budżet w wysokości 420 mln zł. W rezultacie opracowane zostaną dedykowane rozwiązania dla instytucji publicznych. Będą one odpowiedzią na zgłoszone potrzeby z obszaru zielonej transformacji i cyfryzacji. Pierwsze nabory wykonawców powinny wystartować w drugim kwartale br.
Kształcenie przyszłości NCBR
W programie Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego niebawem kończy się nabór wniosków. Mianowicie dotyczy on dofinansowania projektów w konkursie „Kształcenie na potrzeby technologii krytycznych”. Oznacza to że przeznaczono 160 mln zł na zdobywanie kompetencji przyszłości. Skorzystają z tego studentki, studenci oraz kadra dydaktyczna. Ponadto konkurs wspiera tworzenie i rozwój kierunków studiów. Odpowiadają one na wyzwania w konkretnych obszarach. Zostały one uznane przez Komisję Europejską za kluczowe dla rozwoju Europy. Należy pamiętać, że uczelnie mogą składać wnioski o dofinansowanie do 9 marca br. Następnie pod koniec marca NCBR przedstawi kolejną propozycję. Dzięki temu możliwy będzie rozwój oferty uczelni w zakresie lifelong learning. Innymi słowy, oznacza to wsparcie uczenia się przez całe życie. W tym przypadku planowany budżet wynosi 120 mln zł.
Młodzi naukowcy do 17 marca, do godz. 16:00, mogą zgłaszać swoje pomysły w naborze LIDER UP, czyli kontynuacji flagowego programu LIDER. To ogłoszony w styczniu pierwszy konkurs dla młodych naukowców w nowej, odświeżonej formule. NCBR stawia w nim na kompleksowe wsparcie uczestniczek i uczestników, którzy oprócz finansowania projektów otrzymają także dostęp do szkoleń i mentoringu opartych na indywidualnych planach rozwoju, co pozwoli na komercjalizację swojego rozwiązania.
Programy strategiczne NCBR
W swoim portfolio NCBR posiada grupę programów strategicznych. Dodatkowo są one finansowane ze środków krajowych. Najbardziej rozpoznawalny z nich to GOSPOSTRATEG. Jego celem jest wzrost wykorzystania rezultatów badań społeczno-ekonomicznych w perspektywie do 2028 r. Następnie znajdą one zastosowanie w kształtowaniu krajowych i regionalnych polityk rozwojowych. Trwa właśnie XIV konkurs GOSPOSTRATEG adresowany do konsorcjów. W tym przypadku instytucja przeznaczy 20 mln zł na opracowanie specjalnego programu. Mianowicie dotyczy on produkcji niskoemisyjnych i odnawialnych paliw syntetycznych z krajowych źródeł energii. Należy pamiętać, że wnioski o dofinansowanie można składać do 10 kwietnia do godz. 16:00. Natomiast NCBR prowadzi również nabór w IV konkursie HYDROSTRATEG. Dokumenty w tej sprawie są przyjmowane do 31 marca do godz. 16:00. W szczególności jest on ukierunkowany na innowacje dla gospodarki wodnej i żeglugi śródlądowej. Program ten jest wdrażany w celu poprawy efektywności zarządzania zasobami wodnymi w Polsce.
W tym roku planowane są również pierwsze nabory wniosków w nowych programach strategicznych. Pierwszym z nich jest AGROSTRATEG, którego celem jest wdrożenie nowych rozwiązań poprawiających efektywność polskiego sektora rolnego. Działania skoncentrowane będą na rozwoju cyfryzacji i rolnictwa precyzyjnego, zrównoważonej produkcji roślinnej i zwierzęcej oraz efektywnym gospodarowaniu zasobami, wspierającym gospodarkę o obiegu zamkniętym. Drugi program to NUKLEOSTRATEG. Ma on przyczynić się do zwiększenia potencjału polskiego sektora energetyki jądrowej do udziału w planowanych inwestycjach chociażby poprzez zbudowanie kompetencji sektora B+R polskiego przemysłu, dla realizacji programu budowy i eksploatacji energetyki jądrowej, aby wdrożyć nowe rozwiązania technologiczne.
Międzynarodowe mechanizmy
– Narodowe Centrum Badań i Rozwoju uczestniczy w coraz większej liczbie programów i inicjatyw międzynarodowych, w ramach których finansowane są projekty z udziałem krajowych beneficjentów. W tym roku NCBR weźmie udział w ponad dwudziestu konkursach międzynarodowych realizowanych zarówno z partnerami z Unii Europejskiej, jak i z państwami z całego świata. Daje to ogromne możliwości naszym polskim przedsiębiorcom i naukowcom – wskazała Agnieszka Ratajczak, dyrektor Działu Współpracy Międzynarodowej w NCBR.
Wśród tych działań jest zarządzany przez NCBR program „Badania Stosowane i Innowacje”. Mianowicie będzie on realizowany w ramach czwartej edycji Funduszy Norweskich i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Program ten ma na celu podniesienie jakości badań naukowych i innowacji w Polsce. Ponadto zakłada zwiększenie ich praktycznego zastosowania w gospodarce i życiu społecznym. Jego podstawowa idea opiera się na integracji nauki z otoczeniem. Dzięki temu wyniki badań przełożą się na konkretne rozwiązania. W ten sposób będą one odpowiadać na współczesne wyzwania. Przy tym wpisują się w jasno określone priorytety. Należą do nich zielona transformacja Europy, demokracja, praworządność i prawa człowieka. Uwzględniono także włączenie społeczne i odporność. Pierwszy konkurs zostanie ogłoszony jeszcze tej jesieni. A konkretnie będzie on dotyczył bilateralnych projektów badawczo-innowacyjnych.
Kolejną inicjatywą atrakcyjną dla innowatorów jest NCBR-USA Acceleration Program. W tym przypadku polskie start-upy technologiczne mogą się zgłaszać jeszcze do 31 marca. Jest to działanie akceleracyjne. Dzięki temu młode przedsiębiorstwa mogą zanurzyć się w ekosystemie technologicznym. Jest on jednym z najbardziej konkurencyjnych i perspektywicznych na świecie. Poprzez ten instrument NCBR wspiera start-upy w nawiązywaniu relacji z inwestorami. Ponadto pomaga w budowaniu wiedzy o rynku amerykańskim. Oprócz tego ułatwia przygotowanie do międzynarodowego skalowania biznesu.
Wymienione nabory to tylko część oferty Narodowego Centrum Badań i Rozwoju na obecny rok. Pełna informacja dostępna jest w harmonogramie konkursów na stronie internetowej NCBR.