Sektor technologii czystych i zasobooszczędnych szybko zyskuje znaczenie jako odpowiedź na rosnące wyzwania klimatyczne oraz ograniczoną dostępność tradycyjnych źródeł energii. Rozwiązania cleantech nie tylko zmniejszają emisję i wspierają ochronę środowiska, ale także przyczyniają się do rozwoju gospodarki, tworząc miejsca pracy, przyciągając inwestycje i wspierając innowacje. Technologie z tego obszaru obejmują szerokie spektrum, od odnawialnych źródeł energii, poprzez inteligentne systemy zarządzania zasobami, aż po recykling surowców i rozwój magazynowania energii. Dzięki nim możliwe staje się budowanie czystszej, zrównoważonej i bardziej konkurencyjnej gospodarki przyszłości. Cleantech nie jest zatem krótkotrwałym trendem, lecz elementem globalnej transformacji, w której Polska wraz z Europą ma szansę odgrywać znaczącą rolę. Ważnym narzędziem wspierającym ten proces jest „Inicjatywa STEP dla sektora czystych i zasobooszczędnych technologii” realizowana w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG). Nabór projektów rozpocznie się 16 września 2025 roku.
Technologie czyste jako motor wzrostu i przewagi konkurencyjnej Polski
Clean tech, czyli technologie czyste i zasobooszczędne, ma coraz większe znaczenie w globalnej i polskiej gospodarce. Te technologie są filarem transformacji energetycznej oraz zrównoważonego rozwoju. Szacuje się, że globalny rynek cleantech, którego wartość w 2024 roku wynosiła 916 miliardów USD, osiągnie 1,8 biliona USD do 2030 roku. W rezultacie średnioroczny wzrost wyniesie około 12,7%. Co więcej, Międzynarodowa Agencja Energetyczna przewiduje, że w 2025 roku inwestycje w zieloną energię będą dwukrotnie wyższe niż w paliwa kopalne. Polska, tymczasem, umacnia swoją pozycję lidera w regionie, a eksport technologii zeroemisyjnych zwiększył się ponad czterokrotnie w latach 2019-2023. Zatem, z liczbą 194 tysięcy pracowników, sektor cleantech jest istotnym obszarem gospodarki, który tworzy miejsca pracy, innowacje oraz zapewnia konkurencyjność Polski.
Inicjatywa STEP – wsparcie dla polskich firm w budowaniu zielonej i konkurencyjnej gospodarki
– Cleantech to sektor, który już dziś wyznacza kierunki rozwoju globalnej gospodarki. Chcemy, aby polskie przedsiębiorstwa miały realną szansę nie tylko włączać się w ten proces, ale także wyznaczać jego standardy. Dlatego tak istotne jest, by wspierać innowacje, które mogą uczynić naszą gospodarkę bardziej konkurencyjną i zrównoważoną — powiedział Krzysztof Gulda, p.o. Prezesa PARP.
W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera Inicjatywa STEP, w ramach której PARP ogłasza nabory w dwóch ścieżkach: „Innowacyjność” i „Niezależność strategiczna”, skierowane do firm rozwijających czyste i zasobooszczędne technologie. Program zapewnia możliwość uzyskania wsparcia finansowego oraz eksperckiego, otwierając drogę do komercjalizacji innowacyjnych rozwiązań. Budżet w obydwu ścieżkach wynosi 150 mln zł.
STEP, czyli Platforma Technologii Strategicznych dla Europy. To nowa inicjatywa Unii Europejskiej zaprojektowana po to, aby wzmocnić niezależność gospodarczą i globalną konkurencyjność Wspólnoty. STEP integruje już funkcjonujące programy unijne, takie jak Horyzont Europa, InvestEU czy Fundusz Innowacyjny i kieruje je tam, gdzie Europa potrzebuje największego impulsu rozwojowego. Priorytetami są trzy obszary uznane za strategiczne dla przyszłości kontynentu: zaawansowane technologie cyfrowe i deep-tech, rozwiązania zeroemisyjne i cleantech oraz biotechnologie, obejmujące m.in. produkcję leków o znaczeniu krytycznym.
Cleantech, czyli przyszłość, która dzieje się już dziś
Nabory w ramach „Inicjatywy STEP dla sektora czystych i zasobooszczędnych technologii” będą przeprowadzane w podziale na dwie ścieżki:
- Ścieżka A: projekty inwestycyjne, które wnoszą na rynek wewnętrzny UE innowacyjny lub najnowocześniejszy lub przełomowy element o znaczącym potencjale gospodarczym.
- Ścieżka B: projekty inwestycyjne, które przyczyniają się do ograniczania lub zwalczania strategicznej zależności Unii Europejskiej.
Celem działania w Ścieżce A jest wsparcie firm w finansowaniu inwestycji dotyczących technologii krytycznych w sektorze czystych i zasobooszczędnych technologii cyfrowych, w zakresie wytwarzania technologii krytycznej lub elementów jej odpowiednich łańcuchów wartości. W ramach Ścieżki B wsparcie finansowe można otrzymać na projekt inwestycyjny związany z technologiami krytycznymi w obszarze cleantech, który przyczynia się do zwalczania lub ograniczania strategicznej zależności Unii Europejskiej.
Szerokie spektrum technologii wspieranych w ramach transformacji energetycznej i zielonej gospodarki
Zakres nowoczesnych i oszczędnych technologii rozwijanych w ramach projektów obejmuje różnorodne rozwiązania wspierające transformację energetyczną oraz rozwój zielonej gospodarki. W obszarze tym znajdują się technologie oparte na odnawialnych źródłach energii, czyli fotowoltaika, energetyka wiatrowa, wodna oraz geotermia. Obejmuje on także pompy ciepła, biogaz, biometan i wodór. Istotne znaczenie mają innowacje związane z magazynowaniem energii, systemami bateryjnymi i rozwiązaniami sieciowymi, ponieważ wspierają cyfryzację i stabilność krajowego systemu elektroenergetycznego. Projekty mogą dotyczyć również technologii wychwytywania, transportu i zagospodarowania CO₂, a ponadto działań dekarbonizacyjnych w przemyśle oraz rozwoju niskoemisyjnych paliw alternatywnych. Ważny kierunek stanowią biotechnologie związane z energią i klimatem, nowoczesne materiały, a także metody ich recyklingu, dzięki którym ogranicza się zużycie surowców krytycznych. Do wspieranych rozwiązań zalicza się także technologie gospodarki o obiegu zamkniętym, w tym systemy ponownego wykorzystania i przetwarzania odpadów oraz technologie uzdatniania i odsalania wody. Szczegółowy wykaz technologii został ujęty w załączniku nr 1 do Regulaminu wyboru projektów.
Czego dotyczy dofinansowanie?
W ramach naborów STEP dofinansowanie może obejmować koszty związane z inwestycjami oraz działaniami wpisującymi się w różne formy pomocy publicznej. Oznacza to, że wsparcie przysługuje zarówno na projekty rozwojowe, jak i doradcze oraz szkoleniowe. Kwalifikują się do niego m.in. wydatki w ramach regionalnej pomocy inwestycyjnej, a także koszty usług doradczych i działań wspierających innowacyjność w sektorze MŚP. Przedsiębiorcy mogą uzyskać dofinansowanie na szkolenia, inwestycje związane z ochroną środowiska oraz rozwiązania zmniejszające emisyjność i zwiększające efektywność energetyczną, zarówno w budynkach, jak i w innych obszarach działalności. Wsparcie obejmuje też inwestycje w odnawialne źródła energii, technologie wodorowe oraz wysokosprawną kogenerację. Dofinansowane mogą być również działania wspierające gospodarkę o obiegu zamkniętym oraz koszty objęte pomocą de minimis.
Dla kogo przeznaczone jest dofinansowanie?
O wsparcie finansowe mogą starać się firmy z sektora MŚP oraz duże przedsiębiorstwa. Dotyczy to również podmiotów o statusie small mid-caps i mid-caps. Projekty muszą być innowacyjne i związane ze strategicznymi obszarami cleantech. Wnioskodawca ani beneficjent nie może być kontrolowany przez państwo trzecie ani podmiot spoza Unii Europejskiej. Wyjątek stanowią kraje EOG oraz Szwajcaria, które nie są traktowane jako państwa trzecie. Minimalne koszty kwalifikowalne projektu to 10 mln zł. Maksymalna kwota dofinansowania wynosi 150 mln zł. Przedsiębiorstwo musi zapewnić wkład własny w wysokości co najmniej 25% kosztów kwalifikowalnych. Środki te nie mogą pochodzić z pomocy publicznej. Ostateczny poziom wsparcia zależy od rodzaju pomocy i charakteru projektu.
Nabór w obydwu ścieżkach potrwa od 16 września do 21 października 2025. Wniosek o dofinansowanie projektu należy złożyć za pośrednictwem Lokalnego Systemu Informatycznego na stronie PARP. Szczegółowe informacje znajdują się na stronach PARP:
STEP – Czyste i zasobooszczędne technologie – Innowacyjne technologie krytyczne.
STEP – Czyste i zasobooszczędne technologie – Strategiczna niezależność UE.